Heydaroff's World

All I think…

Həyatımızdakı Alqoritmlər

0_KNAWEtfC7ijMpqfe

2 illik Freiburg macərasından sonra, işləmək üçün Stuttgarta köçdüm 1 Avqust tarixində. Köçə bilmək üçün də, təbii ki, kirayə ev tapmalıydım. Hardasa 1 aya yaxın vaxtımı aldı axtarış, həmçinin əsəblərimi və enerjimi də. Çünkü artıq ev axtararkən müxtəlif kriteriyalar qurmuşdum beynimdə: işə yaxın olması, şəhər mərkəzinə yaxın olması, marketlərə, restoranlara və alış-veriş mərkəzlərinə yaxın olması, evin böyük olması, yeni təmirli olması, mebellə təchiz olunması, kirayə qiymətinin gəlirimin 30%`indən çox olmaması, və s. və i.a.  Baxmayaraq ki son 6 il ərzində 12-13 dəfə ev dəyişdirmişəm, yenə də yeni bir yerə köçmək adı gələndə bu fikirlər stress yaradır.

 

Əminəm xaricdə yaşayan və ya bir şəhərdən başqa şəhərə, bir evdən başqa evə köçən hərkəs bunu bilir. Əgər sənin də başına belə bir şey gəlibsə və bu işi necə asanlaşdıra bilərəm deyə özünə sual vermisənsə,  Brian Christian və Tom Griffiths`in  ‘Həyatımızdakı Alqoritmlər’ (Algorithms to Live By) kitabında bu başağrıdan məsələyə bir həll yolu var: 37%.

image

 

 

 

İlk baxışda çox da həll yolu kimi görünməsə də, 37%`in bir alqoritm nəticəsi olduğunu biləndə hərşey daha da aydın olur. İstər kirayə ev, vəya maşın dayanacağı, və hətta istərsə həyat yoldaşı axtarışı olsun, nə vaxt axtarışı saxlayıb seçim etmək sualı ‘Optimal Dayanma’ alqoritması ilə özünə cavab tapır. Bu alqoritmə əsasən biz vaxtımızın 37%’ni müşahidə etməyə, geri qalan vaxtı müşahidələrimiz nəticəsində hesabladığımız orta hesablı kriterianı keçə biləcək ilkin namizədi tapmağa sərf etməliyik. Məsələn, əgər üç həftə ərzində ev tapmalısansa təxminən bir həftə müşahidə aparıb, geri qalan iki həftədə isə qarşına çıxacaq ilk yaxşı namizədə atılmalısan.

Həyatımızdakı Alqoritmlər kitabında Tom və Brian komputer problemlərini həll etmək üçün təklif və tətbiq olunmuş alqoritmləri gündəlik insan məşəqqətləri üçün də tərcümə edirlər. Alqoritm sadəcə hərhansı bir problemin həll yolunun sonlu saydakı bir ardıcıllığıdır. Ən sadə bir bənzətmə ilə izah etsək, Alqoritm tort hazırlanmasında istifadə olunan reseptdir. Bu resepti harda, nə zaman istifadə edirsiniz edin, sizə bənzər tortu verməlidir (əgər reseptdəki məhsullar hər zaman eyni olarsa təbii ki).

Kitabda əsasən çeşidləmə, (vaxt) dəyərləndirmə, və düzgün qərar vermə kateqoriyasında alqoritmlər izah olunub. İlk səhifələrinin birində də yazıldığı kimi, ‘həyatmızı problemlərlə doludur, və bu problemlər ümumilikdə çətin olur’. Bəzən müəyyən qaydalardan istifadə edərək, başqa insanların da köməyi ilə bu problemləri həll edə bilirik, bəzən isə edə bilmirik. Elə problemlər var ki, həqiqətən də onların həllini tapmaq insan ömrünün və resurslarının xaricindədir. Lakin, bir çox məsələlərdə sadə riyazi və komputer metodlarından istifadə edərək nəticəni qısa zamanda və az xərclə əldə edə bilərik.

Biz çox vaxt problemlərimiz haqda çox emosional düşünüb, həlli asan olan şeyləri belə çətinləşdiririk özü beynimizdə. Lakin, məsələlərə diqqətlə yanaşsaq, detallarla böyük rəsm arasındakı balansı tuta bilsək, zincirvari quruluşu müəyyən edə bilsək, o zaman cavabı olan bütün suallarımızı qısa zamanda başa çatdırıb, həlli olmayan problemlərimizi də öz axarına buraxmalı olduğumuzu görəcəyik.

John Mill’s On Liberty

-Over himself, over his own body and mind, the individual is sovereign.-

Persons of genius, it is true, are, and are always likely to be, a small minority; but in order to have them, it is necessary to preserve the soil in which they grow. – J.S.Mill

Ultimately, while striving to get through the each subsequent day, I’ve managed to finish the ‘On Liberty’ by John. S. Mill. If my memory does not fluctuate too much from reality, I saw this spectacular piece of work in one of the economists’ blogs (I will share a list of economics blogs, soon).

John Stuart Mill was the most prominent philosopher of the 19th century. Being a liberal, a utilitarian, a naturalist,  John Mill, in his Principles of Political Economy, argued that economics was not the “dismal science” that its radical and literary critics had supposed. Its philosophical interest lay in Mill’s reflections on the difference between what economics measured and what human beings really valued: leading Mill to argue that we should sacrifice economic growth for the sake of the environment, and should limit population as much to give ourselves breathing space as in order to fend off the risk of starvation for the overburdened poor.

In his book, On Liberty, he attempted to broaden the meaning of utility and argued that the Utilitarianism provides a protection of rights. Mill asserted that individuality should be nurtured and preserved.

On Liberty consists Mill’s significant ideas about the rejection of public or legal coercion to the individuals’ opinions and behaviors. He argues that the coercion could be justified only when the individuals’ actions or behaviors harms other people.

Liberty is given as a positive factor of progress and guardian against social stagnation. The book is divided into few sections: Overall meaning of liberty, value of the liberty of action and opinion, the extend that the legal or social authority can be coerced to liberty, and few applicable cases.

After finishing the On Liberty, I today received and started to read The Worldly Philosophers by Robert Heilbroner. After finishing the book, I will give a brief opinion about it. Very excited to continue exploring new universes.

“Anyone who stops learning is old, whether at twenty or eighty. Anyone who keeps learning stays young.”
― Henry Ford

Sərxoş Ruh

womanwithwine.jpg

 

Kədərə uzanan yollar aparır məni

Uzaqların üfüqü qırpıdır kiprikləri

Qoxunu gətirir külək illərin xəttləri ilə dolmuş üzümə.

Və darıxıram nəfəsinçün…

 

Nağılların sonu olmur demişdilər,

küçələrin tozu qalmır demişdilər,

darıxmağın adı olmur demişdilər,

sənin getməyəcəyini də deyənlər.

Sonunda Yalanlar aldı səni əlimdən,

gözümü yumub gedişi gözlədim… İnanmıram…

 

Bir neçə addım daha atdım tanrının yoxluğuna,

Zamanın bitdiyi andayam.

Cisimsizliyimin xoşbəxtliyi sarıb kainatı.

Sərxoş ruhum qarışıb rənglərinə dünyanın.

 

Ama sən qadın…

Beynimin bir qırışında qalmısan hələ də

Sağalmayan yaralarınla birliktə.

Göz yaşlarınla dönür kədər dəyirmanı.

Unutmağın mümkün olmadığı ölçüdəsən,

Sərxoş ruhumun dərinliklərinə yapışıb sənsizlik.

 

Necə gözəl idi susmaq gözlərində.

Durmaq həyata qarşı əl-ələ.

Harmoniyalaşmaq həyatın fəsilləri ilə.

Arzuların yanlışı oldu səninlə xoşbəxtliyim,

Hər yanlışın bir gün bitdiyi kimi

Sən də bitdin şeirlərimdə…

Əvəzsiz bir yuxu kimiydin reallığımda

Əbədi bir boşluğ var sən olmayan xəyallarımda…

 

İndi isə aparır kədərə uzanan yollar məni

Sənsizlikdə yəqin itib tanrının da səsi

Ağciyərlərimdə çatışmır qoxun sənin

Çəkindiyim səni itirmək olmayıb heç vaxt,
Ən pisi öyrəşməkdi yoxluğuna sevgilinin.

İndi isə, qadın ol, şərabım,

Qarış ruhumun ən sərxoş dərinliyinə…

YUNANISTANIN DEMOKRATIKA HƏSRƏTI – ANALITIK YAZI

Əvvəllər Yunanıstan deyəndə ağıla ilk gələn şey sivilizasiyanın, fəlsəfənin mənbəyi olan bir əfsanəvi ölkə idi. Lakin günümüzdə Yunanıstan deyəndə ağla ilk gələn söz Krizis`dir. Necə oldu ki, Demokratika sözünün atası Kleistenis`in yurdu olan Yunanıstan suverenliyini itirməyə və ayaq altında məhv olmağa doğru gedir?

Read the rest of this entry »

Res Privata Transnationale

Big Borther is watching you

Siyasətin İqtsadiyyat üzərindəki səlahiyyəti itib. Artıq böyük korporosiyalar siyasət diqtə edir, qanunları təklif edir, seçir, dəyişdirir. Siyasətçilər isə səssiz qalırlar. Buna səbəb isə həmin siyasətçilərin `sponsorları` elə bu korporasiyaların olmasıdır.

Bu dəyişiklik ümumi ideologiyalarda (liberalizm, demokratika, kapitalizm) deformasiyalar yaratmağa başlayır. Res Publika`dan Res Privata`ya keçirik. Siyasətdə Korporatizm termini hazırkı zamanda tez-tez işlədilir. Yalnızca hakimiyyətdə olanlar öz sözlərini qanun olaraq qəbul etdirə bilirlər. Onlara qarşı çıxanları isə terrorist, anarxist, asayişi pozan, narkoman, qatil adları ilə birdəfəlik susdura bilirlər. Bu isə demokratiya anlayışının heç bir yerdə mövcud olmadığını sübut etməkçün kifayətdir. Bu vəziyyət həm mikro həm makro görüntülərdə mövcuddur. Amerikada öldürülən azlıqlar, eks-SSRİ ölkələrindəki vicdan və siyasi məhbuslar, Orta Asya ölkələrində baş verən vətəndaş müharibəsi mikro-görüntülərə nümunədir. Müsəlman təriqətlərinin bir-biri ilə və İslam`ın Qərblə olan müharibəsi, Rusiya və Qərbin Ukrayna münaqişəsi və digər ölkələrarası məsələlər isə makro-görüntüyə nümunədir.

Belə bir vəziyyətdə yeni bir ideoloji çevriliş etmək və korporasiyaların insan mənəviyyatı üzərindəki təsirini azaltmaq lazımdır. Buna isə yalnızca öz istehlak mədəniyyətimizi dəyişməklə başlaya bilərik. Digər tərəfdən isə bu mədəniyyəti təhsil`lə yaymaq, yeni nəsli bu barədə bilgiləndirmək lazımdır.

Gözlərin tək masmavi (Şeir)

colorfulpiano

Notlarda tapmışdım səni.
Nə gözəl yağırdın buludlardan, gözlərin tək masmavi.
Mən isə həyətə çıxa bilməyən uşaqtək
pəncərədən əlimi uzadıb yığırdım damlalarını ovcuma.

Biz çox gözlədik.
Sevilməyi gözlədik,
Sevməyi gözlədik,
yazı gözlədik ağacdakı yarpaqlar kimi,
bilmədik payızın daha öncə gələcəyini.
Gəlib bizi bir-birimizdən ayıracağını bimədik.

Hər kitab kimi bizim sevgimiz də bitdi.
Sən qoydun son nöqtəni son sözlərinlə.
Mən itdim gözlərinin mavisində,
qırıldı qanadlarım sən getdiyində…

Dəli şairlər anlatsın dərdimi mənim.
Yazsınlar kağıza axmaq bir sevgilinin şerini.
Misralara töksünlər qanımı, ağrıtmaz…
Sən gedəndən sonra heçnə ağrıtmır.
Öyrəşirəm sənsizliyə….

Və səhər gələcək və yenə günəş
öz istisiylə sevindirəcək hərkəsi, hərşeyi.
Və sən yenə həmin buludlarda olacaqsan, gözlərin tək masmavi.

Davam… ManAT!

Devaluation of AZN

Çoxdandır heçnə yazmırdım. Fevral`ın 3cü həftəsi idi, özümə 2015 üçün planlar yazdım. Bu planlardan biri də blog yazmağa davam etməyimdir. Blog yazmağın çox xeyri olduğunu düşünürəm, çünki ən azından 2 cümləni əlaqəli şəkildə ard-arda yaza bildiyini xatırladır insana. Bundan başqa, özümüzü ifadə edərkən `yerinə düşən` sözlərdən istifadə etməyi öyrədir. İngiliscə yazdığım yazılarla isə dil biliyimi daha da artırıram. Lakin, əsas yazılarım azərbaycancadır. Hərhalda, bəli, davam edirəm yazmağa…

***

Deməli 1 həftədir manat(AZN) haqqında gedən söhbətlərə sakitcə qulaq asmağa davam edirəm. Ətrafımda olan bir çox iqtisadiyyat, biznes oxuyan tələbələr, müəllimlər, iqtisadiyyatdan başı çıxan insanlar bir çox şərh bildirdilər manat`ın dəyərdən düşməsi haqqında. Məndən 2 il öncə kimsə soruşsaydı ki pulun dəyərdən düşməsi və ya dəyərinin yüksəlməsi nə deməkdir bilirsən, hərhalda çox mənasız bir zarafatla yola verərdim. Amma bugün milli valyutanın dəyərdən düşməsinin, xüsusən də Azərbaycan kimi bir ölkədə, necə fəsadlara yol açdığını düşünəndə zarafat edə bilmirəm. Bu hadisəni sadə dillə, qısa şəkildə izah edim. Bilirəm, internet bizə artıq informasiyaları sürətli şəkildə beynimizə ötürməyi öyrədib.

Read the rest of this entry »

IKEA’s Supply Chain

Rədd ol (Poem)

 

Bir yay gecəsi, susqun bütün ağaclar,

Susqun bütün ümidlər, susqun bütün ölülər.

Tanrı boş vermiş bəndələrini otağının bir küncündə

Siqaret tüstüsündə.

Bizi öldürən bizlərin ölümdən qorxusu nədi ki?

Biz rənglərimizi kor edən əlsiz bir rəssamıq

Hər gün bir günahın ocağında.

Gün gəlir axtarırıq ana sevgisini

Bir qadının qucağında.

Tökülmüş bütün xatirələr sənin göz yaşlarında.
Şeirlərimin anlamı yoxdu bir qadın olmasa hər sətirdə,

Söydüyüm hər tanrı uşaqlardan utandı,

Ya həyatını aldığı, ya sevgisini aldığı, ya da…

Gözlərində tapdım nirvana`nın işıltısını,

İki kiprik arasındaydı bütün həyatım.

Bir sevgi nədir ki, al hədiyyəm olsun sənə həyatım.

Bir gün getsən, xahiş edirəm, mənə get.

Yollar aparsın səni cənnətimin düz orta yerinə,

Qoy qəlbimi də, göz yaşlarını də ora.

Sonra, sonra heç baxma arxana,

Rədd ol…

 

Bir Buddist`in Karması (söhbət)

Münhen`də Westpark adlı bir park var. Təbiətin  bütün gözəllikləri bu parkda birləşib desəm yanılmaram yəqin ki. Balaca təpəliklər, göl, şəlalə, balaca da bir meşə. Ora hər gün gedib 1 saat gəzən bir insanın yaşam keyfiyyəti min qat daha çox olar deyə bilərəm. Bu da həmin məkanın bir hissəsindən şəkil.

Westpark

Sözüm tərifləməkdən savayı bu yaxınlarda yaşadığım maraqlı bir hadisəni əhvalat etməkdir. Parkda Buddha`nın heykəli var, və həmin heykəlin hansı ölkənin mədəniyyətinə məxsus olduğunu öyrənmək üçün elə həmin yerdə meditasiyasını bitirən bir Asiya`lıdan soruşdum və bununla da maraqlı söhbətimiz başladı. Buyurun sizə söhbətdən maraqlı məqamları paylaşıram:

Read the rest of this entry »

%d bloggers like this: